AI en de zoektocht naar je eigen stijl

Veel fotografen denken dat stijl iets is waar je bewust naartoe moet werken. Alsof er ergens een eindstation bestaat waar je uiteindelijk aankomt. Een herkenbare beeldtaal. Een handtekening. Een eigen gezicht. In mijn Straatfotoclub worden dit soort vragen en dilemma’s regelmatig besproken op onze Huddle communicatieplatform. We besloten Artificial Intelligence (AI) om hulp te vragen. ChatGPT kwam met een verrassend voorstel, dat ik zelf op mijn eigen portfolio toepaste.

Een confrontatie met mijn eigen archief

Ik zette 100 van mijn straatfoto’s in een PDF. Ik selecteerde alleen foto’s waar ik zelf blij van word. Foto’s die ik zelf graag maak, dus geen foto’s waarvan ik weet dat ze heel veel likes krijgen op social media. Foto's uit verschillende jaren, gemaakt in verschillende steden en onder uiteenlopende omstandigheden. Ik vroeg ChatGPT: 'Bekijk alle foto’s in deze PDF en geef aan hoe je mijn stijl van straatfotografie zou beschrijven'.

Ik verwachtte dat AI vooral verschillen zou zien. Mijn fotografie is immers veranderd. Mijn apparatuur veranderde. Mijn ervaring groeide. Mijn smaak ontwikkelde zich. Maar wat me opviel waren juist de overeenkomsten. Steeds opnieuw komen dezelfde onderwerpen terug.

Ouderen die ogenschijnlijk onopvallend door de stad bewegen. Mensen die wachten. Mensen achter ramen. Reflecties in trein- en tramramen. Honden die onverwacht een hoofdrol opeisen. Architectuur die meer is dan een achtergrond. Schaduwen, silhouetten en lichtbanen die een gewone situatie veranderen in iets bijzonders. Blijkbaar fotografeer ik al jaren dezelfde fascinaties. Niet bewust. Gewoon omdat ik er steeds opnieuw naartoe word getrokken.

De verkeerde vraag

Misschien stellen veel fotografen zichzelf de verkeerde vraag. Niet 'Hoe ontwikkel ik een stijl?', maar 'Waar ben ik steeds opnieuw nieuwsgierig naar?'. Als ik naar mijn eigen foto's kijk, zie ik geen verzameling technieken. Ik zie een verzameling interesses.

Ik ben nieuwsgierig naar mensen. Naar kleine eigenaardigheden van het dagelijks leven. Naar de manier waarop licht een gewone situatie kan transformeren. Naar momenten waarop verschillende elementen in de straat even samenvallen tot iets onverwachts. Naar humor. Naar poëzie. Dat is blijkbaar mijn stijl. Niet omdat ik die heb bedacht. Maar omdat die vanzelf ontstond.

Twee fotografen

ChatGPT ontdekte nog iets. Eigenlijk schuilt er in mijn fotografie een voortdurende spanning tussen twee richtingen. Aan de ene kant ben ik gefascineerd door mensen. Hun gedrag, hun eigenaardigheden, hun aanwezigheid. Aan de andere kant ben ik minstens zo gefascineerd door vorm. Door architectuur, lijnen, schaduwen, reflecties en compositie. Soms wint de mens. Soms wint de vorm.

Maar de foto's waar ik zelf het meest trots op ben, zijn vaak de beelden waarin beide samenkomen. Een bijzondere persoon op precies de juiste plek in een sterke architectonische omgeving. Een silhouet dat onderdeel wordt van een grafisch patroon. Een reflectie die een tweede werkelijkheid toevoegt aan een gewone scène. Juist daar lijkt mijn fotografie het meest persoonlijk te worden.

Minder registreren, meer transformeren

Het terugkijken naar mijn eigen werk leverde nog een confronterende les op. Sommige foto's zijn interessant omdat het onderwerp interessant is. Een opvallende verschijning. Een markant gezicht. Een bijzondere situatie. Maar de sterkste foto's doen meer dan registreren. Ze transformeren. Daar wordt een persoon onderdeel van een groter visueel verhaal. Licht, schaduw, reflectie, kleur of compositie voegen iets toe wat verder gaat dan de registratie van een moment.

Misschien is dat wel mijn belangrijkste aandachtspunt voor de komende jaren. Niet nóg betere onderwerpen vinden. Maar meer doen met de onderwerpen die ik al vind.

Op zoek naar jouw stijl

Misschien is dat ook een interessante oefening voor jou. Maak een selectie van 50 tot 100 foto's waar je tevreden over bent. Niet alleen je beste foto's, maar foto's die voelen als jouw fotografie. Je kunt AI gebruiken om met je mee te laten kijken, maar je kunt dit natuurlijk ook zelf doen. Leg de foto’s naast elkaar. En kijk dan niet naar techniek. Kijk naar patronen.

• Welke mensen fotografeer je steeds opnieuw?
• Welke kleuren keren terug?
• Welke onderwerpen trekken je aandacht?
• Waar blijf je naar kijken?

De kans is groot dat je stijl daar al tussen zit. Niet als een doel aan de horizon. Maar als een spoor dat je ongemerkt al jaren volgt.

 

- Fokko Muller, Ambassadeur DIGIFOTO Pro

Ben je geïnteresseerd in straatfotografie en wil je deel uitmaken van een inspirerende community? Check dan De Straatfotoclub voor meer informatie over lidmaatschappen, online sessies, en wandelingen. Volg Fokko Muller ook op Instagram via @fokkomuller om op de hoogte te blijven van zijn werk en tips!

Heb je de vorige column gemist? Lees hem hier terug!