Nico van der Stam tentoonstelling in Amsterdam

24 april, 2026 - 08:04

Door: Redactie DIGIFOTO Pro

Nog te zien van 12 juni tot en met 11 juli 2026 presenteert Gallery WM in Amsterdam de tentoonstelling Jazz & Andere Curiosa – Nico van der Stam: 101. De expositie is gewijd aan het werk van freelancefotograaf Nico van der Stam, die op 24 juni 2026 101 jaar zou zijn geworden. Centraal staat een selectie originele afdrukken uit de collectie van Hannie van Ooijen, de weduwe van de fotograaf.

De tentoonstelling schetst een indringend en veelzijdig beeld van de periode tussen de jaren vijftig en zeventig—een tijdperk waarin muziek, mode en stedelijke cultuur sterk in beweging waren. Van der Stam bevond zich midden in die dynamiek en wist deze met een directe, ongepolijste blik vast te leggen.

Nico van der Stam tentoonstelling: visueel archief van jazz en popscene

Nico van der Stam begon zijn carrière in de jaren vijftig en zestig met het fotograferen van de Amsterdamse jazzscene. Hij legde internationale grootheden als Miles Davis en Chuck Berry vast, maar richtte zich net zo goed op het lokale nachtleven. Clubs, cafés en concertzalen vormden het decor van een levendige muziekcultuur die hij van dichtbij documenteerde.

Na 1965 verschoof zijn aandacht naar de opkomende popmuziek. Daarmee volgde hij niet alleen een muzikale ontwikkeling, maar ook een bredere culturele verschuiving. De overgang van jazz naar pop weerspiegelt een veranderende tijdsgeest, waarin nieuwe vormen van expressie en identiteit centraal kwamen te staan.

Zijn werk beperkt zich echter niet tot muziek. Van der Stam fotografeerde ook mode, straatbeelden uit de Jordaan en portretten van Nederlandse beroemdheden. Daardoor ontstaat een breed en gelaagd beeld van het dagelijks leven in een periode van verandering.

Rauw en ongepolijst beeldmateriaal

Wat deze tentoonstelling bijzonder maakt, is het karakter van het getoonde materiaal. De foto’s zijn veelal originele persafdrukken: snel geproduceerd, soms beschadigd en vaak voorzien van stempels, notities en gebruikssporen.

Deze fysieke kenmerken geven de beelden een directe en tastbare kwaliteit. Ze laten zien hoe fotografie functioneerde binnen de context van kranten, tijdschriften en andere media. In plaats van afgewerkte kunstobjecten zijn het werkbeelden—dragers van informatie, snelheid en actualiteit.

Juist daardoor ontstaat een contrast met hedendaagse beeldcultuur, waarin perfectie en afwerking vaak centraal staan. De tentoonstelling benadrukt het belang van fotografie als gebruiksmedium, zonder de artistieke waarde uit het oog te verliezen.

De fotograaf achter het beeld

Nico van der Stam was autodidact en werkte als freelancefotograaf voor een breed scala aan opdrachtgevers. Een van zijn bekendste klanten was de Rijam schoolagenda, waarin zijn foto’s een groot publiek bereikten.

Voor Van der Stam stond techniek niet centraal. Hij beschouwde de impact van een beeld als belangrijker dan technische perfectie. Zoals hij zelf stelde: “Een onscherpe foto kan een goede foto zijn, zolang deze een gevoel overbrengt.”

Deze benadering is duidelijk zichtbaar in zijn werk, waarin spontaniteit en directheid de boventoon voeren. Tegelijkertijd komt in zijn meer autonome projecten een andere kant naar voren. In de serie Eenzaam richt hij zich op thema’s als kwetsbaarheid, ouderdom en menselijke afstand, waarbij zijn persoonlijke blik nadrukkelijk aanwezig is.

Door de groei van zijn fotobureau liet Van der Stam later delen van het werk over aan assistenten, onder wie Govert de Roos en Claude Vanheye. Toch blijft zijn invloed zichtbaar in de beeldtaal en werkwijze die hij ontwikkelde.

Over Gallery WM

Gallery WM in Amsterdam richt zich op fotografie en beeldende kunst, met een bijzondere interesse in archiefmateriaal en fotografische geschiedenis. De galerie presenteert zowel historisch werk als hedendaagse projecten waarin de rol van fotografie wordt onderzocht.

Met Jazz & Andere Curiosa brengt de galerie een oeuvre onder de aandacht dat nauw verbonden is met de Nederlandse beeldcultuur, maar niet altijd de aandacht heeft gekregen die het verdient. Tegelijkertijd fungeert de tentoonstelling als eerbetoon—niet alleen aan de fotograaf zelf, maar ook aan Hannie van Ooijen, die deze collectie jarenlang heeft bewaard.

De tentoonstelling krijgt daarmee een extra laag: naast een historisch overzicht is het ook een persoonlijk verhaal over verzamelen, bewaren en doorgeven.