Naakt dat raakt in Museum Arnhem

Naakt dat raakt: het lichaam als kunst en reflectie

Naakt dat raakt onderzoekt hoe kunstenaars het naakte lichaam gebruiken om iets te vertellen over de mens zelf, onze maatschappij en de blik van anderen. Het menselijk lichaam is een van de oudste thema’s binnen de kunstgeschiedenis, maar Museum Arnhem kiest hier nadrukkelijk voor een actuele benadering. De tentoonstelling gaat niet over het klassieke ideaalbeeld van het jonge, perfecte lichaam, maar over lichamen in uiteenlopende vormen, kleuren, leeftijden en genders.

Hiermee stelt de tentoonstelling vragen die ook buiten de muren van het museum relevant zijn. Wie bepaalt bijvoorbeeld welk lichaam zichtbaar mag zijn? Waarom roept het naakte lichaam soms ongemak op? En hoe gebruiken kunstenaars het lichaam om thema’s als identiteit, macht, ongelijkheid en zelfbeschikking bespreekbaar te maken?

In deze tentoonstelling wordt het naakte lichaam niet sensationeel, pornografisch of gewelddadig benaderd. De nadruk ligt op het lichaam als onderwerp van kunst die bevraagt, schuurt en ruimte maakt voor andere perspectieven. Bezoekers zien werk uit de collectie van Museum Arnhem zelf, aangevuld met internationale bruiklenen.

Bahman Mohasses, Agamemnon, 1965.

Vier thema’s rond het naakte lichaam

De tentoonstelling is opgebouwd rond vier thema’s, die ieder een ander aspect van het naakte lichaam in de beeldende kunst onderzoeken.

Naakt en normen

Het eerste thema gaat in op hoe kunstenaars maatschappelijke normen en waarden rond het lichaam bevragen en uitdagen. Hier zie je onder andere feministische performances van Deborah de Robertis, schilderijen van Suzanne Valadon en hedendaagse fotografie van Jaimy Gail en Jocelyn Lee. De werken tonen een breed scala aan lichamen, waaronder oudere, vollere, incomplete en menstruerende lichamen, en leggen hierbij de nadruk op diversiteit, trots en lichamelijke autonomie.

Naakt en natuur

In het thema Naakt en natuur staat de verbondenheid tussen mens en natuur centraal. Kunstenaars als Ana Mendieta, Laura Aguilar en Rosana Paulino tonen naakte lichamen in natuurlijke landschappen. Het werk van de kunstenaars in deze sectie benadrukt dat de mens onderdeel is van de natuur, in plaats van dat die erboven staat.

Naakt en identiteit

In het derde thema onderzoekt het museum de relatie tussen het naakte lichaam en identiteit. Gender, etniciteit, cultuur, nationaliteit en spiritualiteit komen hier samen in werken van onder anderen Zanele Muholi, Kliment Nikolaevich Redko, Yulia Tsvetkova, Leo Xander Foo en Tracey Rose. Deze kunstenaars gebruiken het lichaam om vooroordelen te bevragen, ongelijkheid aan te kaarten en ruimte op te eisen.

Bijzonder is de presentatie van Arabische naakten, die in Nederland zelden in musea te zien zijn. Museum Arnhem toont onder meer werk van Gazbia Sirry, Amy Nimr en Bahman Mohasses.

Naakt en de blik van de ander

Het laatste thema van de tentoonstelling gaat over kijken en bekeken worden. Hoe worden naakte lichamen beoordeeld, geïnterpreteerd of geobjectiveerd? Onder anderen Louise Bourgeois, Ineke Kaagman, Kinke Kooi en Sarah Taibah verzetten zich tegen objectivering en schoonheidsidealen. Dit doen ze onder meer met humor, provocatie, kwetsbaarheid en spirituele betekenis. Sculpturen van Maria Roosen en Antoine Berghs onderzoeken op eigen wijze de essentie van mens-zijn en de grote symbolische lading van het lichaam.

Leo Xander Foo, New Body 1, 2022.

Makers en totstandkoming

Naakt dat raakt komt voort uit de langdurige aandacht van Museum Arnhem voor kunst, identiteit en lichamelijkheid. Al sinds de jaren tachtig verzamelt het museum werk van vrouwelijke, feministische en queer kunstenaars. Hierdoor is het thema naakt al sterk vertegenwoordigd in de collectie van het museum en kan het vanuit verschillende invalshoeken worden onderzocht.

Naast werk uit de eigen collectie heeft het museum ook verschillende bruiklenen samengebracht voor de tentoonstelling. Hierbij ligt de nadruk op kunstenaars die het lichaam niet alleen afbeelden, maar gebruiken als middel om maatschappelijke structuren te bevragen. Vooral vrouwelijke en queer kunstenaars spelen hierin een belangrijke rol.

Audiotour met Lotte van Eijk en Glenn Helberg

Bij de tentoonstelling is een gratis audiotour beschikbaar. Daarin spreken body positivity-icoon Lotte van Eijk en psychiater Glenn Helberg over verschillende kunstwerken op een open, persoonlijke en soms humoristische manier.

Lotte van Eijk is een prominente stem binnen de body positivity-beweging en een queer icoon met een groot online bereik. Glenn Helberg is psychiater, activist en educator, en zet zich in voor gelijkheid en medemenselijkheid. In de audiotour delen beiden hun persoonlijke perspectief op het lichaam, identiteit, ongemak en acceptatie.

Over Museum Arnhem

Museum Arnhem is het museum voor moderne en hedendaagse kunst en vormgeving in Arnhem. De collectie bevat onder meer realistische kunst uit de twintigste eeuw, hedendaagse sieraden en vormgeving, met bijzondere aandacht voor werk van vrouwelijke kunstenaars. Juist door die focus sluit Naakt dat raakt nauw aan bij het profiel van het museum.

Het museum richt zich op kunst die maatschappelijke vragen zichtbaar maakt. Thema’s als identiteit, emancipatie, macht, gender en representatie lopen als rode draad door de collectie en het tentoonstellingsprogramma. Met Naakt dat raakt plaatst Museum Arnhem het lichaam in dat bredere kader: als onderwerp van kunst, maar ook als plek waar maatschappelijke normen en persoonlijke ervaringen samenkomen.

Praktische informatie

Tentoonstelling: Naakt dat raakt
Locatie: Museum Arnhem
Te zien tot en met: 20 september 2026
Onderwerp: het naakte lichaam in de beeldende kunst
Audiotour: gratis te beluisteren via de eigen smartphone
Website: museumarnhem.nl

Foto boven artikel: Laura Aguilar, Grounded #118, 2006-2007