Bas Meelker over landschapsfotografie

Door het feit dat hij autodidact is, betekende dit vele uren achter de camera. ‘Ik besteedde iedere vrije minuut in het veld achter de camera en door vallen en opstaan heb ik geleerd.’ Hij geeft ook toe dat hij veel heeft geleerd door te kijken naar andere landschapsfotografen en schilders. ‘Maar de ervaring die je opdoet in het veld—al die verschillende landschappen en omstandigheden, teleurstellingen, fouten en mooie momenten—is onbetaalbaar.’

In deze periode van vallen en opstaan had hij het geluk van een baan die hem de vrijheid gaf die langzaam af te bouwen terwijl hij aan zijn fotografie werkte. Het duurde namelijk ongeveer tweeënhalf jaar na de realisatie dat hij landschapsfotograaf wilde worden, voordat hij dit ook professioneel was. ‘Ik was een eigen bedrijf aan het opzetten. Niet alleen de fotografie is belangrijk—wel het belangrijkste—maar ook je marketing, communicatie, jezelf neerzetten als merk en financiële planning zijn allemaal onderdeel van het zijn van een fotograaf.’ Hij benadrukt dan ook dat je je hierin verdiepen een vereiste is, maar ook dat dit tijd nodig heeft om te groeien. ‘Consistent laten zien dat je kan werken op een hoog niveau en een betrouwbare partner bent voor klanten is essentieel.’

Locatie

Alles begint bij Bas met een idee, een beeld dat in zijn hoofd leeft en hem als het ware aanjaagt om dit te verwezenlijken. Uiteindelijk bepaalt hij de locatie op de aanwezigheid van een goed aspect, maar ook dat is eigenlijk niet nodig. ‘Een goede compositie en mooi licht is eigenlijk al voldoende.’

En dat licht vindt hij vrijwel altijd hier, in ons eigen land. Bas heeft een speciale relatie met het Nederlandse licht. ‘Dat is, denk ik, gevormd in mijn jeugd. Ik ben altijd een natuurmens geweest en houd van grootse en weidse landschappen met lucht en rust.’ Vooral in het noorden van ons land vindt hij deze landschappen met hun iconische belichting. ‘Het Hollandse licht is natuurlijk wereldberoemd. Dat vergeten we weleens, maar het blijft bijzonder.’

Naast het Nederlandse licht heeft het Nederlandse landschap in zijn algemeenheid een speciaal plekje in het fotografische hart van Bas. Zeker komt hij ook graag in de imposante buitenlandse landschappen, maar hij vindt het vooral een leuke uitdaging om welbekende landschappen om te toveren in iets spectaculairs. ‘Veel mensen hebben niet een connectie met buitenlandse landschappen. Een doodnormale polder fotograferen krijgt vaak een hele andere lading doordat mensen de locatie kennen.’

In zijn carrière van dik twintig jaar heeft Bas het Nederlandse landschap niet alleen gefotografeerd, maar ook zien veranderen. Al zegt hij daar ook bij dat veel wel hetzelfde is gebleven. ‘Ik heb mooie locaties zien verdwijnen door nieuwbouw of industrialisatie, maar ik heb ook nieuwe gebieden zien ontstaan.’ Bas vertelt mij wel dat de toegankelijkheid—vooral na de coronapandemie, die veel mensen naar natuurgebieden bracht—is veranderd. ‘Plekken die eerst open waren voor bezoek zijn door de toegenomen druk nu afgesloten.’ Hij vindt dit zeker jammer, maar het beïnvloedt zijn werk niet heel erg. Dit omdat hij geïnspireerd is en werkt in alle landschappen, niet alleen natuurlijke. Ook vindt hij dat het een fotograaf dwingt om met een veranderend landschap om te gaan. ‘Precies dat zorgt ook weer voor frisse ideeën, andere uitdagingen en dat houdt je scherp.’

Een dag met Bas Meelker

Geen enkele werkdag is hetzelfde voor Bas en zijn agenda wordt bepaald door het weer. Of het nou gaat om persoonlijk werk of werk in opdracht, de weersverwachting is bepalend voor wat hij gaat doen en ook hoe. Ook is bijna tachtig procent van het werk al gedaan voordat Bas ooit zijn camera aanraakt. ‘De voorbereiding, reistijd en wachten tot het mooiste licht—dit kost meer tijd dan het maken van de foto zelf. Simpel gezegd is het een kwestie van zorgen dat je op tijd op de juiste locatie bent.’ Daar op locatie is het alleen nog wat instellingen en compositie finetunen.

En wanneer Bas met een geslaagde foto thuiskomt—wat lang niet altijd het geval is—‘Hoeveel ervaring je ook hebt, je blijft afhankelijk van wat er daarbuiten met het licht gebeurt.’ Dus ook wanneer Bas alles technisch goed doet, kan het zomaar zijn dat hij met niets terugkomt. ‘Ik vind fotograferen leuk, maar daarbuiten zijn, dingen zien en meemaken—daar ligt mijn echte passie. En al die keren dat het niet lukt, maken die momenten dat het wel lukt alleen maar leuker.’

Bas bewerkt, net als iedereen, zijn foto’s natuurlijk. Maar de nabewerking moet altijd in dienst staan van het doel van de foto: welk gevoel, verhaal of emotie de foto moet overbrengen. ‘Wanneer ik achteraf veel moet doen, was of de locatie of het licht niet goed. Het is voor mij niet meer dan die laatste stap om tot het eindresultaat te komen.’ Zijn doelstelling is dan ook altijd om zoveel mogelijk op locatie goed te doen.

Dit doet hij met zijn vertrouwde FUJIFILM GFX100SII, waar hij in 2025 mee is begonnen te werken, toen hij overstapte van fullframe naar middenformaat. ‘Het zaadje hiervoor werd in 2012 al geplant toen ik een week lang een andere middenformaatcamera kon uitproberen.’ Ook toen al was middenformaat de overtreffende trap als het gaat om beeldkwaliteit. Wat hem toen nog tegenzat, was de hoge prijs, het beperkte lensaanbod en het gewicht van de apparatuur. Tegenwoordig zijn ze relatief betaalbaar en is het lensaanbod ook een stuk groter. ‘De belangrijkste reden is natuurlijk de fantastische sensor. Die is 70% groter dan wat je krijgt bij een fullframe camera; dit is ideaal voor landschapsfotografie.’ Ook het lensassortiment dat er is voor het GFX-systeem is voor Bas meer dan voldoende.

Wanneer we een kijkje nemen in de tas van Bas, zit daar ook niets in waarvan je zou zeggen dat het gek is. ‘Meestal zitten er drie lenzen in, van groothoek tot tele, een aantal filters, een hoofdlampje en wat schoonmaakspullen.’ Ook legt Bas nadruk op eigen comfort: ‘Meestal heb ik ook wat extra kleding mee en koffie of water.’

De twee kanten van Bas Meelker

Bas werkt en heeft gewerkt aan vele projecten en series in zijn carrière. Ik vroeg hem specifiek naar twee projecten die qua look en feel enorm uit elkaar liggen. Het ene is het boek Verstilling uit 2021: een boek dat bestaat uit prachtige, haast minimalistische beelden die de denkwereld van Bas moeten weergeven. ‘Ik wilde laten zien wat landschapsfotografie met mij doet en welke positieve effecten “zijn” in de natuur kan hebben.’ Vanuit dat perspectief is Bas aan de slag gegaan met de selectie en de verhalen achter de foto’s in dit koffietafelboek.

Het andere project waar ik nieuwsgierig naar was, is Alter Ego: een project dat qua look en feel haaks lijkt te staan op Verstilling. De beelden zijn ongekend donker en dramatisch. Bas had hier twee redenen voor. ‘In eerste instantie wilde ik de grenzen opzoeken tussen Bas de landschapsfotograaf en Bas de digitale kunstenaar.’ Alter Ego gaat dus deels over het loslaten van de grenzen waar Bas zich aan ‘moet’ houden als landschapsfotograaf. ‘En ten tweede kennen veel mensen mij inderdaad van de serene, rustgevende, kleurrijke landschappen. Maar er is ook een andere Bas. Alter Ego is daar een uiting van.’

De werkwijze is bij Alter Ego dan ook compleet omgedraaid ten opzichte van zijn normale werkwijze. ‘Bij mijn reguliere werk is de foto het “huis” en de bewerking het “dak”: het laatste gedeelte dat geplaatst wordt om het af te maken. Bij Alter Ego is de foto eerder de fundering; hoe het huis eruit gaat zien is dan nog compleet vrij.’

De toekomst

Naast fotograaf is Bas ook educator en geeft hij workshops over landschapsfotografie. Hij vindt dit zelf een enorm leuk gedeelte van zijn werk en vertelt dat hij er veel energie uit haalt. Er is niet zozeer één ding dat hij vaak “fout” ziet gaan bij zijn studenten. ‘Het is een combinatie van kennis en ervaring en weten waar er ruimte is voor verbetering. Voor mij is het dan ook leuk om te achterhalen waar de leerbehoefte ligt van een deelnemer.’

Ook geeft Bas geregeld lezingen; een van de onderwerpen daarvan is AI en de toekomst van fotografie. Iets waar je als fotograaf de ontwikkelingen meestal wel bijhoudt, zodat je weet waar de kansen en bedreigingen liggen. Bas denkt op dit moment dat de behoefte aan authenticiteit zal blijven. ‘Zeker niet in iedere tak van fotografie, maar ik merk bij mijn klanten dat ze vooral naar iets willen kijken dat door een persoon met passie en gedrevenheid, in het veld, is gemaakt.’

Daarbij geeft Bas ook toe dat AI er is en niet meer weg zal gaan. Wel denkt hij dat dit de vraag en behoefte naar authentiek werk heeft vergroot. In deze context bedoelt Bas met AI: ‘Foto’s die niet tot stand zijn gekomen door de combinatie van mens en camera; AI zoals we dat nu gebruiken, doen we namelijk al jaren in de nabewerking.’ Bas zijn passie zit hem ook niet in de fotografie zelf, maar in de landschappen en de natuur. ‘Dat is ook de plek waar ik mijn foto’s wil maken. Niet achter een computer.’

Mocht je een lezing of workshop willen volgen van Bas, dan is het het beste om zijn website en Instagram in de gaten te houden—‘alhoewel alles voor 2026 volgeboekt is.’ Op zijn website vind je ook zijn boeken, projecten en leveranciers.