De verrassende relatie tussen geur en beeldbeleving
Fotografie wordt vaak gezien als een puur visuele kunstvorm. Maar wat als geur, een zintuig dat diep verankerd is in ons geheugen, een rol kan spelen in hoe we beelden ervaren? Ontdek hoe geur en beeld samenkomen in zintuiglijke fotografie, en hoe deze ongebruikelijke combinatie nieuwe artistieke mogelijkheden opent.
Van kijken naar ervaren
Traditioneel is fotografie een visueel medium. Maar steeds vaker duiken fotografische projecten op waarin makers de grenzen van zintuiglijke waarneming proberen te doorbreken. Ze vragen zich af: kunnen beelden voelen, klinken of zelfs ruiken? En hoe beïnvloedt dat onze interpretatie?
Hoewel geur en fotografie in eerste instantie ver van elkaar lijken te staan, groeit het aantal tentoonstellingen waarin geur wordt ingezet als onderdeel van de totaalervaring. Denk aan museale exposities waarbij geurdispensers subtiel worden ingezet om beelden context of sfeer te geven, zoals de geur van roest bij industriële landschappen, of parfumnoten bij portretten.
Sissel Tolaas en multisensorische installaties
Een van de pioniers in geurkunst is Sissel Tolaas, een Noorse kunstenaar en geurwetenschapper. In haar project 'SmellScape Paris' legde ze geuren vast in een stad op een manier die doet denken aan straatfotografie, maar dan voor de neus. Hoewel Tolaas geen fotograaf is, inspireert haar werk fotografen wél om verder te denken dan het beeld. Vooral binnen installatiekunst en experimentele exposities krijgt geur een steeds duidelijker plek in de beeldtaal. Zo worden fotografische werken bijvoorbeeld gecombineerd met geurige objecten, soundscapes of tactiele materialen.
Fotografie als deel van een totaalervaring
In de hedendaagse kunst zien we een toenemende interesse in multisensorische beleving. Tentoonstellingen zoals 'Sense of Sound' bij Z33 in België richten zich op de relatie tussen geluid en beweging, terwijl 'Tate Sensorium' bij Tate Britain schilderijen presenteerde met bijbehorende geluiden, geuren, smaken en tastbare elementen om de zintuigen gelijktijdig te prikkelen.
Daarnaast zijn er fotografen die zelf geurige materialen verwerken in hun werk. Sommige kunstenaars werken bijvoorbeeld met plantaardige dragers (zoals lavendelpapier of geurend linnen) of gebruiken geur als onderwerp: parfumbottels, rook, verval. De geur is dan niet fysiek aanwezig, maar de suggestie ervan wél – via kleurgebruik, setting of symboliek.
Wat kun je hiermee als fotograaf?
Je hoeft geen geurtechnologie in huis te halen om mee te gaan in deze trend. Wat je wél kunt doen:
- Werk met suggestie: gebruik beelden die geassocieerd worden met geur (dennenbos, citrus, rook) en speel met sfeer.
- Denk aan materiaalkeuze bij print: wil je dat een werk ‘ruikt’ naar natuurlijkheid? Overweeg ongecoat papier of analoge dragers met een geurspoor.
- Experimenteer bij exposities: voeg subtiele geurelementen toe aan een presentatie – van etherische oliën tot geurige objecten in de ruimte.
De toekomst van fotografie is niet alleen visueel. Door andere zintuigen aan te spreken, maak je beelden die blijven hangen – letterlijk en figuurlijk.
Lees meer
