I Spy

Bijzondere beelden van spionnen uit Tsjecho-Slowakije

Siem van Woerkom 131 0
Enkele van de vele foto's die door de geheime politie en spionnen van Tsjecho-slowakije zijn gemaakt tijdens de jaren '70 en '80.

Spionnen in actie

Door de jaren heen zijn er veel regimes gekomen en gegaan, die hun bevolking nauw in de gaten hielden. In de 2e wereldoorlog hadden de duitsers zo bijvoorbeeld spionnen in dienst die vrijwel alles fotografeerde om zo rapporten in te kunnen leveren over hoe het er in een specifieke stad aan toe ging. Vandaag nemen we een kijkje naar de politie van Tsjecho-slowakije, en hun methodes om mensen in de gaten te houden. 

Tsjecho-slowakije bevond zich destijds in de nasleep die volgde op de invasie van het land in 1968 door door de Sovjet-Unie troepen. De militaire overname werd bevolen door het Kremlin nadat de regering van Tsjecho-slowakije probeerde de spraakbeperkingen te verminderen en andere politieke hervormingen door te voeren. Voor gewone burgers betekende deze 'normalisatie' een hernieuwde poging van het regime om extreme politiecontrole uit te oefenen. En dit lukte ze dan ook.

Een van de favoriete instrumenten van de communistische politie waren miniatuurcamera's, vaak verborgen in aktetassen, die werden gebruikt om te documenteren wat ze 'vijandelijke activiteit' noemden. In werkelijkheid betekende dit meestal dat critici van het regime werden gefotografeerd terwijl ze bezig waren met hun dagelijkse leven.

Hun favoriete apparatuur? Hele kleine camera's met microfilm. De Mikroma (hierboven afgebeeld) gebruikte een 16 mm-film met een geperforeerd enkel gat. De rollfilms bevinden zich in twee kleine tanks. Deze film geeft een negatieve film van het formaat 11x14mm.
Behalve het kleine formaat is het meest verrassende het ontbreken van de ontspanknop. In feite is deze gekoppeld aan het filmdoorvoermechanisme. Wanneer de filmhendel aan de rechterkant wordt bediend, wordt de sluiter opnieuw ingeschakeld. Wanneer je daarna teruggaat naar de linkerkant, wordt de sluiter ontspannen. Niet erg gebruiksvriendelijk, maar er zat wel een groot voordeel aan. Het was minder luid dan een normale ontspanner. Waardoor de camera in jaszakken enz gebruikt kon worden zonder dat iemand hier erg in had. 

Naast fotografie richtte de spionnen zich ook op videobeelden. Hieronder is te zien hoe dit meestal verstopt werd. 

Werkwijze spionnen

Sommige rapporten onthullen de buitengewone inspanningen die agenten hebben gedaan om potentieel belastende informatie vast te leggen. Het kwam vaker dan niet voor dat agenten dagen of zelfs wekenlang een enkel persoon moesten volgen. Eén specifieke operatie door geheime agenten leverde hun opdrachtgever een aardige rekening op voor verschillende bieren en maaltijden terwijl ze een bekende muzikant volgden tijdens een avondje uit. Hun rapport beschreef de muzikant 'luidop sprak' met een groep vrienden buiten een bar om 01:15 uur voordat hij met een jonge vrouw 'achter een hek naast een warenhuis ging'. Het is nooit openbaar gesteld maar historicus denken nog steeds dat het hier gaat om een lid van de Beatles. 

Hoewel het opsluiten van mensen die het niet eens waren met de staat minder gebruikelijk was in de jaren tachtig, kon het regime mensen gemakkelijk professioneel ruïneren door hen werkloos te maken en de toegang tot universiteiten voor hun toekomstige kinderen te blokkeren. Het is dus echt behoorlijk eng om te zien wat er gebeurd als een politiestaat te veel macht krijgt en onnodige checks uitvoert op zijn bevolking. 

Al lijken deze beelden spookachtig om te zien. Het is niets anders dan wat er op dit moment gebeurd in de gehele wereld. Iets dat we vooral terug zien in Amerika, waar een enorm aantal camera's in de grote steden duizenden uren van 4K beelden opslaat zodat ieder persoon in de gaten gehouden kan worden. 

afbeelding van Siem van Woerkom

Siem van Woerkom | Redacteur

Bekijk alle artikelen van Siem