Review: Sony A7R II

Julian Huijbregts 4499
Een gloednieuwe 42,4-megapixel bsisensor, vijf-assige beeldstabilisatie, 4K-filmfunctie, 399 autofocuspunten en een reusachtige oled-zoeker. Het zijn de ingrediënten van de Sony A7R II. Op papier is het misschien wel de meest geavanceerde camera ooit en onze verwachtingen zijn dan ook hooggespannen. Maakt Sony ze waar?

Sinds 2013 bestormt Sony de markt met spiegelloze fullframe-camera's. Tot voor kort waren er drie verschillende modellen, elk met hun eigen specialiteit. De Sony A7R was met zijn 36-megapixelsensor de beste keus voor landschapsfotografen. De Sony A7S kreeg een extreem gevoelige sensor met 12 megapixels en een geavanceerde filmfunctie. De Sony A7 II is het 'allround'-model, met een gestabiliseerde 24-megapixelsensor, voorzien van fasedetectie-focuspunten. Voor de A7R II heeft Sony de beste eigenschappen van deze drie camera's samengevoegd en op veel punten nog eens flink verbeterd.

Verbeterde behuizing

Op het oog lijkt de Sony A7R II veel op de A7 II. Ten opzichte van de eerste camera's in de A7-serie kreeg dat toestel een iets grotere behuizing met meer houvast en verbeterde bediening. Het nieuwe topmodel neemt die verbeteringen over, maar heeft meer nieuws te bieden. Zo is ook de achterkant van de A7R II-behuizing gemaakt van magnesium en is de objectiefvatting verstevigd. De draaiknop bovenop de behuizing is nu voorzien van een 'lock'. Je moet eerst het knopje indrukken voordat je van camerastand kunt wisselen. Het voordeel is dat je niet per ongeluk de camera in een andere stand zet, maar helaas heeft de knop geen unlock-functie. Het draaiwiel is altijd vergrendeld en het wisselen van fotografeerstand is daarmee wat omslachtiger. Net als de A7R heeft de A7R II een kantelscherm met diameter van 3-inch, het is echter een verbeterd paneel met 1,23 miljoen beeldpunten. De resolutie is gelijk, maar dankzij de rgbw-indeling met witte pixels is het scherm in fel licht beter af te lezen. Hoewel de behuizing zeer degelijk en robuust aanvoelt, missen we afdichtingen tegen stof en vocht. Op dat vlak heeft Sony nog winst te boeken, want bij de duurste systeemcamera's van de concurrentie en high-end dslr's, is een water- en stofbestendige behuizing gemeengoed. Ook de accu is niet gewijzigd ten opzichte van de eerdere A7-camera's. Gebruik je de zoeker, dan kun je zo'n 290 foto's maken op een volle lading. In vergelijking met professionele dslr's is dat erg weinig. Om die pijn iets te verzachten, levert Sony twee accu's mee. Ook kun je de VG C2EMbatterijgreep aanschaffen; deze biedt extra houvast en bedieningsknoppen en plaats voor twee accu's. Een andere handige optie is de mogelijkheid om de camera onderweg op te laden met een powerbank via de usb-aansluiting. De A7R en zijn broertjes hadden al een indrukwekkende oled-evf. Met de A7R II gaat Sony nog een stap verder. De resolutie is met 2,36 miljoen beeldpunten gelijk gebleven, de zoeker toont echter een groter beeld. Met een vergroting van 0,78x is het niet alleen de grootste elektronische zoeker op de markt, het beeld is ook groter dan bij professionele fullframe-dslr's. Dat maakt handmatig scherpstellen erg eenvoudig, je ziet duidelijk wat er scherp is. Bovendien reageert de zoeker zeer snel, zonder zichtbare vertragingen.

Beeldkwaliteit

In de Sony A7R II vinden we een 42,4-megapixelsensor met 'backsideillumination'- techniek. Het is de eerste fullframe bsi-sensor. Dankzij deze techniek vangen de pixels meer licht en kan de sensor sneller uitgelezen worden. Net als bij andere Sony-camera's zijn de raw-bestanden van de Sony A7R II enigszins gecomprimeerd. Je kunt dit niet uitschakelen. In de praktijk is de kans dat dit zichtbaar is in de resultaten klein, in onze testfoto's hebben we het niet waar kunnen nemen. Onder sommige omstandigheden, bijvoorbeeld bij het fotograferen van 'star trails', kunnen er artefacten zichtbaar worden bij het bewerken van bestanden. Sony heeft aangegeven te overwegen om een optie voor rawbestanden zonder compressie toe te voegen. Dit zou in theorie middels een firmware-update mogelijk moeten zijn. Ondanks de compressie op de rawbestanden, is de beeldkwaliteit van de Sony A7R II fenomenaal. Zoals wegewend zijn van Sony-sensoren is het dynamisch bereik zeer indrukwekkend. In de schaduwpartijen is extreem veel informatie beschikbaar. Een foto die vijf stops is onderbelicht, kun je probleemloos repareren door de belichting op te schroeven. Ook in de hooglichten kun je nog een tot twee stops aan informatie terugwinnen bij het bewerken van de raw bestanden. Het iso-bereik loopt van 100 tot 25.600 en kan worden uitgebreid naar 50- 102.400. Tot iso 1600 is er vrijwel geen ruis waar te nemen. Vanaf die iso-waarde zie je wat korrel als je het beeld honderd procent bekijkt, maar op afdrukken zal het nauwelijks opvallen. Tot iso 6400 zijn de prestaties zeer goed en ook hogere iso-waarden kun je probleemloos inzetten. Voor kleinere afdrukken is iso 25.600 nog perfect bruikbaar en zelfs iso 51.200 zouden we nog inzetten als de omstandigheden er om vragen. Dankzij de enorm hoge resolutie blijft de beeldkwaliteit acceptabel als je de foto's verkleint voor weergave op internet of kleinere afdrukken. De A7R II weet de extreem lichtgevoelige A7S zelfs te overtreffen op deze iso-waarden als het gaat om detailweergave. Verklein je de 42,4-megapixelbestanden naar de 12-megapixelresolutie van de A7S, dan zijn de foto's gemaakt met de A7R II scherper en detailrijker. Bij de hoogste waarde van iso 102.400 treden er veel kleurverschuivingen op en verlies je erg veel details. Al met al levert de 42,4-megapixelsensor uitmuntende resultaten. De beeldkwaliteit evenaart of overtreft de beste dslr's van dit moment.

Sluiter en beeldstabilisatie

Uit de hand perfect scherpe foto's maken met camera's die over een extreem hoge resolutie beschikken is een uitdaging, zelfs bij relatief snelle sluitertijden. De kleinste bewegingen worden zichtbaar in de resultaten. Het klappen van een spiegel of de beweging van de sluiter kan al voor onscherpte zorgen. Ten opzichte van spiegelreflexcamera's is de Sony A7R II in het voordeel. Er is immers geen spiegel die op- en neerklapt bij het maken van de foto's. Dat is echter nog geen garantie voor scherpe foto's onder alle omstandigheden. Ook de mechanische sluiter is een bewegend onderdeel en kan de scherpte beïnvloeden. Dit fenomeen staat te boek als 'shutter shock' en is ook bij systeemcamera's van invloed. Sony heeft de A7R II voorzien van een volledig nieuw ontwikkelde sluiter. Deze is een stuk stiller en duurzamer – je kunt tot 500.000 opnames maken – dan het exemplaar in de A7R. Ondanks dat ook die camera niet over een spiegel beschikt, hoor je dat toestel vrij hard klikken bij het maken van een foto. De A7R II is merkbaar stiller, zeker als je de nieuwe 'Electronic First Curtain Shutter'-stand (EFCS) gebruikt. Activeer je deze functie, dan werkt de sluiter half elektronisch en half mechanisch. Dat zorgt voor minder geluid, want de sluiter maakt maar één beweging. Bovendien gaat de zoeker minder lang op zwart bij het maken van een foto en neemt de 'shutter shock' af. Nikon voorzag de D810 ook van een EFCS-modus, maar bij een spiegelreflex werkt dit minder praktisch, omdat de spiegel opgeklapt moet worden. Je kunt de optische zoeker dus niet meer gebruiken. Dat nadeel heeft de Sony A7R II niet, er zit immers geen spiegel in de weg. Het is mogelijk om een volledig elektronische sluiter te gebruiken in de 'Silent Mode'. Daarmee fotografeer je volledig zonder geluid, maar bij snelle bewegingen kan dit een 'rolling shutter'-effect opleveren. De EFCS-stand heeft hier geen last van, enkel bij zeer snelle sluitertijden (1/2000e seconde of hoger) in combinatie met third partyobjectieven kan het voorkomen dat de belichting niet helemaal egaal is. Naast de verbeterde sluiter is de ingebouwde beeldstabilisatie een groot pluspunt van de Sony A7R II. De vijf-assige stabilisatie helpt je om scherpe foto's te maken met langere sluitertijden, maar helpt ook bij het krijgen van perfect scherpe foto's in combinatie met 'normale' sluitertijden. De combinatie van de EFCS-stand en de beeldstabilisatie zorgde ervoor dat we in de praktijk met 1/50e seconde vrijwel altijd perfect scherpe foto's konden maken met het Sony 55mm f/1.8- objectief. Zonder deze hulpmiddelen ingeschakeld is het succespercentage een stuk lager. De beeldstabilisatie is ook effectief bij langere sluitertijden, tot 1/8e seconde lukte het nog om behoorlijk scherpe foto's te krijgen met de 55mm.


Fotografie © Julian Huijbregs

Snelheid en autofocus

De eerste Sony A7R beschikte over autofocus op basis van contrastdetectie. bijzonder snel. In de A7 en de A7 II gebruikte Sony ook 117 fasedetectiefocuspunten op de sensor. Dat maakte deze camera's geschikter voor autofocustracking. Ook de Sony A7R II beschikt over deze techniek, maar het aanta focuspunten is nog eens flink opgeschroefd naar een totaal van maar liefst 399 stuks. De punten beslaan een groot deel van de sensor. In totaal bestrijken ze 45 procent van het sensoroppervlak. Dat is flink meer dan wat gebruikelijk is bij fullframedslr's. Ook buiten dit gebied kun je nog scherpstellen, dan maakt de A7R II gebruik van contrastdetectie. In combinatie met Sony-objectieven werkt de autofocus uitstekend. Gebruik je lichtsterk glas, zoals de 55mm f/1.8, nog erg goed scherpstellen. De snelheid neemt dan iets af, maar de camera weet probleemloos het juiste focuspunt te vinden. Ook focustracking gaat de A7R II erg goed af. Het is indrukwekkend om te zien hoe de 399 focuspunten over het scherm dartelen terwijl je een bewegend onderwerp volgt. Objectieven worden goed gevolgd en scherp gehouden door de camera. Met een fotografeersnelheid van vijf beelden per seconde is de A7R II niet bijzonder snel, maar voor een camera met zo'n hoge resolutie is het een respectabele snelheid. Fotografeer je in raw-formaat, dan kun je zo'n 25 foto's maken met maximale snelheid. Gezien de enorme bestanden is dat een knappe prestatie. Schakel je over naar jpg met standaard-kwaliteit, dan kun je ruim vijftig foto's schieten in een burst. Deze cijfers maken de A7R II prima geschikt voor actiefotografie. Iets wat bij de oorspronkelijke A7R niet het geval is.

Filmfunctie

Misschien wel de grootste verrassing van de Sony A7R II is de 4K-filmfunctie. Voor de introductie van het nieuwe topmodel mikte Sony met de A7S op fanatieke filmmakers. Die camera kan filmen in 4K, maar alleen met gebruik van een optionele hdmi-recorder, die nog eens zo'n tweeduizend euro extra kost. Hoewel de nieuwe A7R II duurder is dan de A7S, ben je goedkoper uit als je in 4K wilt filmen, want de externe recorder is niet nodig: de A7R II filmt in 4K-resolutie (3840x2160 pixels) met 30, 25 of 24 fps op een geheugenkaart. Je hebt daar een sdxc-geheugenkaart van minimaal 64GB, met UHS 1 U3-certificering, voor nodig. Met langzamere of kleinere kaarten weigert de 4K-functie dienst. De benodigde kaartjes zijn echter niet duur, voor minder dan vijftig euro koop je een geschikte sdxc-kaart. Bij gebruik van de filmfunctie heb je keuze uit twee standen: fullframe of aps-c. Kies je de aps-c-stand, dan wordt een aps-c-uitsnede van de sensor gebruikt en kan de A7R II alle pixels uitlezen en gebruiken voor de filmopname. Dit resulteert in foutloze filmbeelden zonder moire en uitstekende ruisprestaties, die de A7S tot iso 25.600 evenaren. Het nadeel van de aps-c-stand is dat het 'rolling shutter'-effect flink aanwezig is. Bij snelle bewegingen met de camera of van onderwerpen worden rechte lijnen schuin weergegeven. Film je in de fullframe-stand, dan worden niet alle pixels uitgelezen. Dit kan bij fijne details moire opleveren, maar in de praktijk komen we weinig beeldfouten tegen. Wel zijn de ruisprestaties minder goed in deze stand. De fullframe-stand is echter geschikter voor het filmen van snelle bewegingen, 'rolling shutter' blijft goed onder controle en is vergelijkbaar met andere camera's zoals de Panasonic GH4. De twee standen bieden dus ieder hun voor- en nadelen. Afhankelijk van de situatie zal je een afweging moeten maken tussen de aps-c- en fullframestand. Het gemak van 4K-filmen op een geheugenkaart is echter een flink voordeel ten opzichte van de Sony A7S. Bovendien profiteer je tijdens het filmen van de ingebouwde beeldstabilisatie. Ook zonder statief maak je zo stabiele filmopnames, ongeacht het objectief dat je gebruikt. Filmen in 4K vergt veel processorkracht. Bij hoge omgevingstemperaturen kan het voorkomen dat de A7R II oververhit raakt. Dit resulteert in een waarschuwing en het stoppen van de filmopname. We hebben hier in de praktijk vrijwel geen last van ondervonden, enkel bij extreme temperaturen kun je dit probleem verwachten als je de camera tientallen minuten laat lopen. Overigens hebben ook veel camera's van andere merken in dergelijke situaties met oververhitting te kampen. Maak je korte opnamen van een paar minuten, dan zal het niet optreden. Voor professioneel gebruik kan dit een nadeel zijn, die doelgroep kan het echter vrij eenvoudig oplossen door een externe hdmi-recorder te gebruiken. De ingebouwde processor hoeft dan vrijwel geen werk te verrichten en de camera raakt dus niet oververhit. Net als de Sony A7S en A7 II beschikt de nieuwe A7R II over het Slog2-profiel. Dat levert een groot dynamisch bereik op en een goed uitgangspunt voor wie zijn beelden uitgebreid wil bewerken. In deze stand gebruikt de camera een hogere iso waarde als minimum. Bij de Sony A7S is dat iso 3200, bij de A7 II iso 1600, film je met de Sony A7R II in S-log, dan is de iso-waarde 800. In omstandigheden met veel licht is die lagere iso-waarde een stuk praktischer. A7Sgebruikers hebben extreem sterke nd-filters nodig als ze in die situaties met een groot diafragma willen filmen.

Conclusie

Sony heeft alles uit de kast getrokken voor de A7R II. In de camera komt alle techniek samen die de fabrikant de laatste jaren ontwikkeld heeft en daarbovenop zijn een aantal flinke verbeteringen doorgevoerd. Ben je zowel een fanatieke fotograaf als filmmaker en wil je beide disciplines met één camera uitoefenen? Dan is de Sony A7R II met afstand het beste wat je kunt kopen. Geen enkele andere camera weet zo goed te overtuigen op beide vlakken. De nieuwe 42,4-megapixelsensor levert uitmuntende beeldkwaliteit. De EFCS-functie en ingebouwde beeldstabilisatie zorgen ervoor dat je het maximale uit de sensor kunt halen. Het vernieuwde autofocussysteem presteert zeer goed en levert nieuwe mogelijkheden in combinatie met adapters. Hoewel de kleine accu vrij snel leeg is en we afdichtingen tegen stof en vocht missen op de behuizing, houdt de camera lekker vast en is het toestel erg goed afgewerkt. Al met al is de Sony A7R II een indrukwekkende samenkomst van innovaties en technologie. Ten opzichte van de originele A7R, die twee jaar geleden nog indruk maakte, zijn de verbeteringen enorm.

Specificaties

Adviesprijs: €3500,- (body)
Resolutie: 42,4 megapixels
Beeldsensor: Fullframe bsi-cmos
ISO-bereik: 100-25.600 (uitbreiding naar 50-102.400)
Scherm: 3-inch (1,23 miljoen beeldpunten)
Zoeker: Oled-evf (2,36 miljoen beeldpunten)
Scherpstelling: 399 fasedetectiepunten
Snelheid: 5 fps
Opslag: Sdxc
Afmetingen: Ca. 126,9 x 95,7 x 60,3 mm
Gewicht: 625 gram (incl. accu)
Beeldstabilisatie: 5-assige sensorstabilisatie
Filmfunctie: 4K (30, 25, 24 fps), 1080p (max. 60 fps), 720p (max. 120 fps)

afbeelding van Jens

Toch nog enkele fouten in dit artikel hoor. De Leica SL heeft de grootste zoekervergroting van 0,80 vs 0,78 bij de A7R II en de software update voor de ongecomprimeerde bestanden is al uitgerold sinds 14 oktober.

afbeelding van Davidov34

Waarom twee keer dezelfde foto plaatsen? :)