Essentiële digitale en optische beeldstabilisatie tips - Vloeiende dollyshots zonder dolly!

Essentiële digitale en optische beeldstabilisatie tips - Vloeiende dollyshots zonder dolly!

Maarten Jacobi 4086
De snelle ontwikkelingen in systeemcamera's en dslr's maken de digitale fotocamera steeds geschikter om ook videobeelden mee te schieten. Echter, om goede shots te produceren is beeldstabilisatie van belang, wat in veel camera's en objectieven nog niet zo vanzelfsprekend is. Daarom behandelen we een aantal opties om videobeelden softwarematig te stabiliseren en geven we beeldstabilisatie tips om zowel tijdens als na het filmen de mooiste resultaten te bereiken.

Het is steeds gemakkelijker om videobeelden digitaal te stabiliseren met behulp van software. Wie bijvoorbeeld een filmische tracking- of dolly-shot wil creëren zonder extra geld uit te geven, heeft de mogelijk om het shot al lopend uit de hand te filmen.

Achteraf kunnen trillingen en bewegingen met software worden verwijderd. Dit kan een indrukwekkend resultaat opleveren, mits de juiste instellingen in de camera zijn gebruikt, die zich achteraf goed leven voor digitale beeldstabilisatie.

Hieronder zie je een voorbeeld van een nog te stabiliseren video met software:

Beeldstabilisatie tips tijdens het filmen

Digitale beeldstabilisatie met behulp van software is niet altijd even gemakkelijk en heeft ook lang niet altijd het gewenste resultaat. Door onderstaande tips toe te passen tijdens het filmen, vergroot je de kans op een succesvolle digitale beeldstabilisatie achteraf.

  • Zorg voor een hoge sluitertijd

De sluitertijd speelt een sleutelrol bij goede digitale beeldstabilisatie. Bij een lange sluitertijd zorgen camerabewegingen namelijk voor bewegingsonscherpte. Zeker als je met de camera gaat lopen, kan dit onscherpe momenten opleveren. Hoewel software het beeld achteraf stabiliseert, haalt het geen bewegingsonscherpte weg.

Dit heeft tot gevolg dat het gestabiliseerde beeld af en toe wazig wordt of vervormt. De beste sluitertijd om achteraf te stabiliseren is dan ook zo kort mogelijk, waarbij je een relatief lage iso-waarde kunt behouden om ruis te voorkomen. Een veelgebruikte vuistregel tijdens het filmen (met optische stabilisatie), is dat de sluitertijd een verdubbeling moet zijn van de brandpuntafstand.

Voor digitale beeldstabilisatie is het zelfs aan te raden om de brandpuntsafstand te verdrievoudigen. In het geval van bijvoorbeeld een 50mm-objectief op een fullframe-camera, spreken we over een sluitertijd van minimaal 1/150sec, het liefst nog hoger.

  • Voorkom een rolling shutter

De meeste dlsr’s en systeemcamera's hebben last van een 'rolling shutter', omdat het beeld per lijn wordt gescand van boven naar beneden en niet als een geheel. Door plotseling een snelle beweging te maken, wordt het gehele beeld niet op tijd geregistreerd en hierdoor ontstaan flinke vervormingen.

Beeldstabilisatie compenseert de plotselinge beweging, maar niet de vervorming van het beeld. Wat je overhoudt is een surrealistisch ‘dansend’ effect in het beeld. Om dit tegen te gaan is het aan te raden om vooral kleinere bewegingen te maken vanuit de armen, een langzame lineaire camerabeweging

  • Zorg dat alles scherp in beeld is

Stabilisatie-software zoekt een aantal vaste punten in de frames om op te stabiliseren. Als je ervoor zorgt dat er veel punten scherp in beeld zijn, dan is de kans het grootst dat de software deze punten goed oppakt en het beeld netjes stabiliseert. Een scherpe skyline in de achtergrond doet het bijvoorbeeld erg goed.

Mocht je vooral op een onderwerp in de voorgrond willen scherpstellen, zorg dan voor een kleine diafragmaopening, zodat de achtergrond ook nog veel detail bevat om op te stabiliseren.

  • Film zo wijd mogelijk

Zoals gezegd kijkt de stabilisatie-software voornamelijk naar scherpe punten in het beeld om op te stabiliseren. Door een groothoekobjectief te gebruiken is het natuurlijker en makkelijker om veel scherptediepte te creëren, wat veel scherpe punten oplevert voor stabilisatie.

Daarbij is het goed om met het kader rekening te houden; de software snijdt een deel van het beeld uit om goed te kunnen stabiliseren. Het is dus aan te raden om aan de randen van het kader wat meer ruimte over te laten dan normaal.

  • Maak gebruik van de beschikbare middelen

Vanzelfsprekend helpt het al enorm om de optische stabilisatie aan te zetten, mocht deze beschikbaar zijn in het objectief of de body. Ook kun je het statief met de camera erop gemonteerd gebruiken als handvat om mee te filmen. Dit maakt de camera al wat stabieler, wat trillingen aanzienlijk kan verminderen.

Maar zelfs een fiets of bureaustoel, waar je al rijdend vanaf filmt, kan helpen; het vermindert trillingen door voetstappen, die anders een rolling shutter of bewegingsonscherpte veroorzaken in het beeld.

  • Maak back-up shots

Ondanks alle instellingen kan de stabilisatie achteraf alsnog tegenvallen. Daarom is het aan te raden een extra shot te maken, waarbij beeldstabilisatie met software niet of nauwelijks nodig is. Een vrijwel stilstaand beeld dus, waarbij je zelf zo min mogelijk beweegt of de camera op een statief plaatst. Op die manier heb je in elk geval een bruikbaar videobeeld, ook zonder stabilisatie achteraf.

Beeldstabilisatie tips na het filmen

Nadat je de shots hebt gemaakt met optimale instellingen, is het tijd om het beeld te stabiliseren met software. Dit kan uiteraard op verschillende manieren, waarbij de meeste tools of plug-ins vergelijkbaar werken. In dit artikel behandelen we de werkwijze in Adobe Premiere Pro.

Vanaf Adobe Premiere Pro CS 6 hebben gebruikers de mogelijkheid om beelden gemakkelijk te stabiliseren. In Premiere Pro maak je gebruik van de plugin Warp Stabilizer, die voorheen ook al te gebruiken was in Adobe After Effects.

  • Stap 1

Om een videoclip te stabiliseren maak je een nieuwe sequence aan en sleep je de desbetreffende clip naar de tijdlijn.

  • Stap 2

Vervolgens klik je op het tabblad ‘Effects’ in de kolom linksonder en ga je naar Video Effects > Distort > Warp Stabilizer. Sleep het video-effect Warp Stabilizer naar de clip op de tijdlijn.

Nu wordt het effect automatisch toegepast op de clip. Er verschijnt een blauwe balk over het beeld die aangeeft dat Warp Stabilizer de frames analyseert. Dit gaat frame voor frame en kan bij langere clips enkele minuten duren.

  • Stap 4

Na de analyse zie je kort een oranje balk in beeld die de stabilisatie toepast, waarna de stabilisatie is voltooid. Het is mogelijk dat de stabilisatie er op dit punt al prima uitziet en het meeste werk gedaan is. Mocht het beeld nog niet ideaal gestabiliseerd zijn, dan biedt Warp Stabilizer in het menu linksboven een aantal geavanceerde opties.

  • Stap 5

Om te beginnen is het handig om aan te geven welke vorm van stabilisatie je graag wilt toepassen. In het menu van Warp Stabilizer kun je kiezen voor ‘smooth motion’ of ‘no motion’. Smooth motion staat standaard geselecteerd en is bedoeld om de camera vloeiend te laten bewegen. De keuze ‘no motion’ simuleert een statief; de camera wordt hiermee letterlijk stilgezet.

  • Stap 6

Afhankelijk van de bewegingen van de camera, kun je ook instellen hoeveel ‘smoothness’ nodig is, maar ook welke methode gebruikt wordt. In de meeste gevallen geeft ‘subspace warp’ de beste resultaten, maar soms is het nodig om een andere methode te selecteren.

Bij alleen een kleine trilling in het beeld is het bijvoorbeeld verstandig om ‘position’ te selecteren, wat het minste effect heeft op de beelden zelf. De overige opties zijn alleen aan te raden als ‘subspace warp’ niet het gewenste resultaat levert. Gelukkig is hier makkelijk mee te experimenteren; Warp Stabilizer hoeft niet telkens opnieuw de frames te analyseren.

  • Stap 7

Mocht de beeldstabilisatie nog steeds niet het gewenste resultaat opleveren, dan kan het helpen om even bij de geavanceerde functies te kijken. Hier kun je er bijvoorbeeld voor kiezen om de frames nog preciezer te analyseren (‘Detailed analysis’) en kun je het rolling shutter effect nog extra tegengaan.

  • Stap 8

In de meeste gevallen is beeldstabilisatie tijdens het monteren een zware klus voor de processor. Het is dan ook aan te raden om na het stabiliseren de effecten te renderen, zodat je gemakkelijk verder kunt werken met andere clips op de tijdbalk. Ga hiervoor in het titelmenu naar Sequence > Render Effects in Work Area

Als voorbeeld van een gestabiliseerde video hebben we hieronder het eindresultaat op YouTube geüpload van de trillende video bovenaan dit artikel:

Accessoires voor optische stabilisatie

Om tijdens het filmen al optisch te stabiliseren, zijn er heel wat accessoires verkrijgbaar in allerlei prijsklassen. Voor de lichtere dslr's en systeemcamera's zijn er ontelbaar veel opties die extra balans bieden tijdens het filmen. Voor een budget van zeventig tot tweehonderd euro is er bijvoorbeeld de Brofish Mini Stabilizer Pro, FlyCam Flyboy III of Glidecam XR- 1000. Deze hulpmiddelen stabiliseren de camera op een zwaartepunt, bieden extra grip en voorkomen kleinere trillingen door handbewegingen.

Ook zijn ze licht en compact en dus makkelijk mee te nemen. Uiteraard zijn er ook duurdere en grotere opties beschikbaar. Neem bijvoorbeeld de Glidecam HD-4000 of zelfs de Glidecam Devin Graham-editie, die de naam te danken heeft aan de videograaf achter het bekende YouTube-kanaal 'Devinsupertramp'. Op dit kanaal post hij dagelijks nieuwe video's van spectaculaire natuurbeelden of stunts, die allemaal perfect zijn gestabiliseerd:

  • Sliders

Door een slider te gebruiken kun je de camera tijdens het filmen extra optisch stabiliseren. Ook hiervan zijn talloze voorbeelden te noemen voor elk gewenst budget. Zo is er bijvoorbeeld de veelgebruikte Ringlight Slider Light of de Falcon Eyes Slider Dolly, die wielen onder de slider biedt om mee te rijden. Door het gebruik van een slider ben je wel beperkt tot lineaire camerabewegingen, de camera staat immers op een rails.

Conclusie

De toekomst van digitale beeldstabilisatie ziet er rooskleurig uit. Met alsmaar hogere videoresoluties en aantallen frames per seconde wordt het voor software steeds gemakkelijker om stabilisatiepunten te herkennen in het beeld. Daar komt bij dat de software zelf ook geavanceerder wordt, naar mate de processorkracht toeneemt.

Om nu en in de toekomst tot het beste resultaat te komen is het belangrijk om rekening te houden met instellingen vooraf, zoals een korte sluitertijd, kleine diafragmaopening en wijde shots.

Om nog eens extra verzekerd te zijn van succes kun je gebruikmaken van accessoires die de camera en het objectief optisch stabiliseren. Door een combinatie van de besproken methodes toe te passen, is het goed mogelijk om indrukwekkende shots te creëren, die lijken alsof ze vanaf een peperdure dolly zijn geschoten.

Lees meer in DIGIFOTO Pro 4 2015 - Nu in de winkel!

Deze beeldstabilisatie tips komen uit de nieuwste editie van DIGIFOTO Pro, die nu in de winkel ligt. Naast deze review vind je er nog veel meer besprekingen van allerlei camera's en objectieven, inclusief een award-overzicht van het beste van 2015!

afbeelding van Maarten Jacobi

Maarten Jacobi | Redacteur

Bekijk alle artikelen van Maarten